ایران در رتبهبندی آمادگی هوش مصنوعی دولتها که توسط مؤسسه آکسفورد اینسایت منتشر میشود طی ۲ سال گذشته با ۲۲ پله افت به رتبه ۹۴ از میان 193 کشور تنزل پیدا کرده است گرچه در تولید دانش و چاپ مقالات علمی شاخههای مختلف هوش مصنوعی تقریباً جزو ٢٠ کشور برتر دنیا قرار دارد!
به گزارش ایران فینتک، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی بهتازگی طی گزارشی به بررسی نتایج رتبهبندی مؤسسه آکسفورد اینسایت در حوزه آمادگی دولتها در مقوله هوش مصنوعی پرداخته است. این رتبهبندی با درنظر گرفتن سه مؤلفه «دولت»،«بخش فناوری و داده» و «زیرساخت» نشان میدهد در سال ٢٠٢٣ میلادی کشورهای آمریکا، سنگاپور و انگلیس بهترتیب نسبت به سایر کشورها پیشرو بودهاند و چین نیز رتبه ١٦ را به خود اختصاص داده است.
رتبه جهانی ایران در سال ٢٠٢٣ برای شاخص آمادگی هوش مصنوعی ٩٤ بوده است. ضعیفترین رتبه ایران در این شاخص مربوط به رکن دولت بوده که امتیاز آن 31/56 ثبت شده است؛ البته یکی از علل رتبه پایین ایران میتواند نبود سند ملی متقن و مصوب هوش مصنوعی در مقطع زمانی آن رتبهبندی بوده باشد. در تیرماه ١٤٠٣ سند ملی هوش مصنوعی توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب و ابلاغ شد که به احتمال قوی امتیاز ایران در زیرشاخصهای محور دولت (راهبردهای مصوب هوش مصنوعی) توسط این موسسه لحاظ شده و شاهد بهبود رتبه کشور در گزارش سال آتی آنها خواهیم بود.
بااینحال، نیاز به تدوین دستورالعملها و اسناد مربوط به اخلاق هوش مصنوعی همچنان وجود دارد. ایران از منظر امتیاز از رکن زیرساخت و داده، نسبتاً وضعیت بهتری داشته هرچند نسبت به سایر کشورهای مورد مطالعه عقبتر است. در رکن نوآوری که زیرشاخصهایی از قبیل سرمایه انسانی، ظرفیت نوآوری و بلوغ فناوری مورد توجه قرار میگیرد نیز امتیاز کشور متوسط رو به پایین است و از جایگاه مطلوب فاصله دارد.
براساس تازهترین آمار منتشر شده تا نیمه سال ٢٠٢٤ تعداد ٣٢ کشور جهان دارای مقررات و قوانین در حال اجرا در حوزه هوش مصنوعی هستند. تا به امروز جامعترین رویکرد را اتحادیه اروپا با تصویب قانون جامع هوش مصنوعی در سال ٢٠٢٤ لحاظ کرده است.
کشورهای عربی همسایه ایران ازجمله امارات، عربستان سعودی، قطر و همچنین چین، روسیه و ترکیه، در گام اول با تدوین و تصویب راهبردهای هوش مصنوعی و تقویت زیرساختهای داده و اطلاعات و در کنار آن با تمرکز بر انتقال فناوری و افزایش میزان جذب سرمایه و مشارکت بینالمللی، بهدنبال بهبود آمادگی سازمانی ساختارهای خود در هوش مصنوعی هستند.
حوزههای اولویتدار توسعه هوش مصنوعی، در اکثر کشورها بر بهبود ارائه خدمات عمومی به کمک هوش مصنوعی در بهداشت و سلامت، حملونقل و جابهجایی و شهر هوشمند متمرکز است و سایر حوزههای اولویتدار نیز با توجه به آمایش سرزمین و امکانات هر منطقه، توسط هر کشور انتخاب میشود.
در سند ملی هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران، ١٠محور اولویتدار توسعه و کاربست هوش مصنوعی معرفی شده است که آموزش و پژوهش، پزشکی و درمان، حکمرانی دولتی و خدمات عمومی هوشمند و امور دفاعی، امنیتی و نظامی در زمره ٤ محور اول آن هستند.
بخش قابلتوجهی از اقدامات قانونی و تنظیمگری این حوزه در کشور تا به امروز معطوف به ایجاد ساختارهای حکمرانی و تعیین متولیان است و در آخرین اقدام طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، سازمان هوش مصنوعی بهعنوان یک «سازمان مستقل» زیرنظر رئیسجمهور تأسیس شد. بااینحال نحوه تعامل و نقش این ساختارها در مسئله حکمرانی هوش مصنوعی هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد.
بر اساس تکلیف سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی، احکام و برنامههای مرتبط با هوش مصنوعی باید توسط کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی به تصویب برسد. ازسویدیگر سازمان ملی هوش مصنوعی موظف شده است برنامههای عملیاتی مرتبط با هوش مصنوعی و کاربست آن در چارچوب سند ملی را تدوین و به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور ارائه کند. نحوه ارتباط و جایگاه تصویب اسناد قانونی این حوزه توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی و کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی شفاف نیست یا بهدرستی شکل نگرفته و اجرا نشده است. از سوی دیگر لازم است دامنه وظایف و اختیارات قانونی و حیطه فعالیت شورای ملی راهبری و سازمان ملی هوش مصنوعی نیز شفافتر شود.
احکام مرتبط با هوش مصنوعی در برنامه هفتم پیشرفت هرچند که با ورود صریح به موضوع هوش مصنوعی، جزء اولین سیاستهای مصوب و رسمی کشور و یک گام قابلتوجه در این مسیر محسوب میشود، اما همچنان نتوانسته است ابهامها در لایه نهاد متولی، برنامهها وظایف را رفع کند.
چارچوب سند ملی هوش مصنوعی شامل اهداف و راهبردهای کلان، اقدامات و شاخصها است و از جنس برنامه نیست. براساس این سند، برنامههای ملی کاربست هوش مصنوعی در حوزههای کاربردی اولویتدار و همچنین نقشه راه اجراییسازی سند شامل برنامههای عملیاتی بهمنظور اجرای اقدامات سند، تعیین دستگاههای مسئول و همکار اجرای برنامهها، زمانبندی اجرای برنامهها و بودجه مورد نیاز اجرای آنها باید توسط سازمان ملی هوش مصنوعی و ظرف ٦ ماه پس از ابلاغ سند تهیه شود؛ بنابراین درحالحاضر نقشه راه رسمی و مصوبی بهعنوان «برنامه ملی توسعه هوش مصنوعی» که قرار است مطابق با تکلیف برنامه هفتم پیشرفت، ظرف ٦ ماه پس از ابلاغ قانون اجرا شود، وجود ندارد!
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس همچنین تأکید دارد «با وجود اینکه کشور ما در تولید دانش و چاپ مقالات علمی شاخههای مختلف هوش مصنوعی تقریباً جزو ٢٠ کشور برتر دنیاست اما قرار گرفتن در زمره ١٠ کشور برتر هوش مصنوعی در دنیا بهعنوان یکی از چشماندازهای توسعه این فناوری و بهکارگیری آن قطعاً نمیتواند فقط معطوف به تولید دانش در این حوزه باشد. یکی از مشخصههای آمادگی دولتها در هوش مصنوعی، درهمتنیدگی سه عامل دولت، زیرساخت، فناوری و مؤلفههای ذیل آن است. این درحالی است که تدوین و تصویب برنامههای عملیاتی توسعه هوش مصنوعی در کشور که بر این سه رکن تأثیر دارند، بهصورت بخشی عمدتاً بهکندی پیش میرود و این امر ممکن است از انسجام و یکپارچگی آنها نیز بکاهد».
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه