رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات در رشتههای گروه ریاضی از میان سایر رشتههای این گروه، رتبه نخست را در شاخصهای رضایت فارغالتحصیلان، درآمد و بازار کار دارد. این گزاره نظر به سهم بالایی که فارغالتحصیلان این رشته در حوزه فینتک، بانکداری دیجیتال و سایر حوزههای مرتبط دارند، مهم است و پرسشهای کلانی را پیشروی مسئولان سرمایه انسانی کسبوکارهای فعال در این اکوسیستم قرار میدهد.
به گزارش ایران فینتک، دو پلتفرم جابویژن و مکتبخونه در پیمایشی تفصیلی به بررسی میزان رضایت فارغالتحصیلان رشتههای مختلف از رشته تحصیلی، شرایط بازار کار و درآمد پرداختهاند. نتایج این پیمایش از جنبههای مختلفی قابلتوجه و حائز اهمیت است و میتواند مورداستفاده قرار گیرد. مهمترین پرسش اما این است که باتوجهبه رضایتمندی بیشتر فارغالتحصیلان کامپیوتر و فناوری اطلاعات نسبت به سایر رشتهها، چرا نگهداشت نیروی متخصص در این حوزه بهعنوان یکی از ابر چالشهای اکوسیستم مطرح است؟
ایران فینتک به فراخور دغدغهای که برای اطلاعرسانی درباره موضوعات مرتبط با حوزه خدمات فناورانه مالی و بانکی دارد، خلاصهای با تمرکز بر رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات از مجموع یافتهای این پیمایش که تحت عنوان «راهنمای انتخاب رشته با نگاه به شرایط بازار کار» بهتازگی منتشر شده، استخراج کرده است.
مقداد ولایی، هادی محمدآبادی و مصطفی حسینی مدیران جابويژن و مکتبخونه در مقدمهای این گزارش، نکات مهمی را بیان کردهاند؛ به گفته آنان «انتخاب رشته دانشگاهی، اولین و شاید مهمترین گام در تعیین مسیر شغلی است. متأسفانه نظام آموزشی ایران دانشآموزان را وادار میکند در سنین پایین، چنین انتخاب مهمی را انجام دهند. از آن دردناکتر اینکه سیستمی که فشار زیادی به دانشآموزان و خانواده آنها وارد میکند تا با تمرکز بر یادگیری نکاتی بعضاً نامربوط، رتبه کنکور خود را بهبود دهند، هنگام گرفتن تصمیم مهم انتخاب رشته آنها را رها میکند. دانشآموزان هم بهناچار یا با اتکا به تجربه و دانش محدود اطرافیانشان رشته انتخاب میکنند یا به مشاوران آموزشی پناه میبرند که بر اساس رتبه پذیرفتهشدگان سال قبل انتخاب رشته میکنند! برآیند این راهحلهای نسنجیده منجر به شرایطی شده است که بیش از نیمی از فارغالتحصیلان دانشگاهها از انتخاب خود ناراضی هستند».
در ادامه این مقدمه آمده است: پژوهشهای ما نشان میدهد رضایت از انتخاب تحصیلی در بلندمدت بیش از هر چیز تحتتأثیر وضعیت شغلی است؛ وقتی از افراد ناراضی دلیل عدم رضایتشان رو جویا میشویم اغلب به شرایط کار رشته یا دانشگاه خود اشاره میکنند. میزان رضایت از انتخاب تحصیلی به شکل معناداری در بین افراد شاغل) نسبت به غیر شاغلین (در افراد با درآمد بالا) نسبت به افراد با درآمد پایین و (در میان افراد با شغل مرتبط با رشته تحصیلی) نسبت به شاغلین در حوزههای نامرتبط بالاتر است. وقتی از افراد ناراضی پرسیدیم که اگر به عقب بازگردند چه انتخاب متفاوتی میکنند، اغلب به دنبال رشتهای بودند که به نظرشان شرایط کاری بهتری برایشان ایجاد میکرد.
برخی یافتههای این پیمایش به طور خلاصه نشان میدهد:
- حدود ۶۰ درصد از فارغالتحصیلان از انتخابهای تحصیلی خود ناراضیاند. به طور مشخص مهمترین دلایل نارضایتی میان فارغالتحصیلان دلایل مـرتبط بـا بازار کار است.
- «نبود فرصتهای شغلی مناسب با درآمد کافی»، خیلی بیشتر از «عدم تناسب با علایق و روحیات» در نارضایتی افراد از انتخاب رشته تحصیلی تأثیر دارد.
- «عدم تسهیل ورود به بازار کار» در مقایسه با «سطح علمی اساتید»، «کيفيت دروس» یا «نبود امکانات رفاهی» عامل بسیار مهمتری در مورد رضایت یا عدم رضایت از دانشگاه محل تحصیل است.
- نداشتن شغل مرتبط با تحصیل موجب نارضایتی از تحصیل میشود بهطوریکه نارضایتی از تحصیلات دانشگاهی میان افرادی که مشاغل نامربوط با تحصیلات دارند، حدود ۲.۵ برابر بیشتر از سایر افراد است.
- میزان رضایت فارغالتحصیلان از انتخاب رشته خود، با فرصتهای شغلی موجود برای آن رشته ارتباط مستقیم دارد. در رشتههایی که فرصتهای شـغلی فراوانـی بـرای آنها وجـود دارد، فارغالتحصیلان نیز عموماً رضایت بالایی از انتخاب رشته خود دارند. اغلب فارغالتحصیلانی که از انتخاب رشته خود ناراضیاند، اگر به عقب برگردند یکی از رشتههایی را که به لحاظ بازار کار پرتقاضا هستند، انتخاب میکنند.
- با افزایش حقوق ماهانه، رضایت از رشته تحصیلی و دانشگاه محل تحصیل به طور پیوسته زیاد میشود که حاکی از نقش پررنگ درآمد افراد در رضایت آنها از رشته تحصیلی است.
شرایط ویژه فارغالتحصیلان کامپیوتر و فناوری اطلاعات
بر اساس نتایج این پیمایش فارغالتحصیلان رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات در میان 30 رشته بررسی شده در رتبه دوم بیشترین رضایتمندی قرار دارند و نمره 3.9 از 5 را به رضایت خود دادهاند.
نمره رضایت از بازار کار و فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان این رشته 4 از 5 است و جایگاه سوم را میان 30 رشته دارند. در شاخص تناسب مشاغل با رشته تحصیلی نیز با نمره 3.9 از 5 در جایگاه دوم در بین 30 رشته قرار دارند.
میزان رضایت از سطح درآمد فارغالتحصیلان رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات نیز با نمره 3.7 از 5 و رتبه یک در میان 30 رشته است.
شرایط فارغالتحصیلان این رشته از نظر سطح درآمد در 4 سال ابتدایی ورود به بازار کار هم بد نیست و رتبه دوم را در میان 30 رشته دارند. درآمد این فارغالتحصیلان از سال چهارم حضور در بازار کار به بعد بالاتر از 20 میلیون تومان گزارش شده است.
بهاینترتیب میتوان گفت رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات بر اساس شاخصهای درآمدی در ناحیه حقوق بالا و رضایت بالا قرار دارد.
مشکل چیست؟
این نتایج در حالی از پیمایش «راهنمای انتخاب رشته با نگاه به شرایط بازار کار» بهدستآمده که به گفته اکثریت متخصصان و فعالان حوزه سرمایه انسانی، جذب و نگهداشت نیروی متخصص فناوری، یکی از ابر چالشهای کسبوکارهای اکوسیستم فناوری و نوآوری است.
این متخصصان در تحلیل ریشههای این چالش به چند عامل/رقیب اشاره میکنند:
- مهاجرت نخبگان حوزه فناوری اطلاعات که پس از همهگیری کووید نوزده روند تصاعدی به خود گرفت.
- جذابیت همکاری بهصورت فریلنسر و دورکاری نخبگان این حوزه با شرکتهای خارجی از داخل کشور که درآمدهای ارزی و نه ریالی برایشان به ارمغان میآورد.
- جذابیتهای غیر درآمدی شرکتهای پیشرو و استارتاپی که به تخصص فناوری اطلاعات نیاز دارند. این چالش در شرکتهای سنتی مانند بانکها، هلدینگهای فناوری اطلاعات بانکها و در دستهبندی کلی برای شرکتهای دولتی و نیمهدولتی، پررنگتر و حادتر است.
بااینوجود به نظر میرسد، آنچه از پیمایش بهعملآمده مشاهده میشود نیاز به تحلیل و بررسی عمیق و دقیق دارد چرا که این احتمال دور از ذهن نیست که بخشی از مشکلات جذب و نگهداشت نیروی انسانی متخصص در اکوسیستم نوآوری و فناوری کشور محصول ذهنیت حاکم بر شرکتها و فعالان این حوزه باشد نه آنچه در واقعیت اکوسیستم جریان دارد.
این احتمال اگرچه حتی ضعیف اما مجموعهای از تلاشها و برخی تغییر رویکردها را در حوزه سرمایه انسانی، برند کارفرمایی و… ضروری میکند که پرداختن به آنها باید دغدغه کاربلدهای حوزه سرمایه انسانی باشد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه