استارتآپهای منطقه منا تنها در سال ۲۰۲۱ بیش از ۲.۵ میلیارد دلار بودجه دریافت کردند. سه کشور شورای همکاری خلیجفارس وارد حوزه فینتک شدهاند و برخی از هابهای فینتک حوزه خلیجفارس، اکنون آنقدر بزرگ هستند که در نقشه جهانی فینتک قرار دارند.
محمد پیروی کارشناس فناوریهای مالی ایران فینتک، بررسی گزارش Fintech in the Middle East نشان میدهد کانونهای فینتک در سراسر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا ظهور کردهاند و سرمایههای قابلتوجهی را به سمت شرکتهای کوچک و پویا هدایت میکنند. استارتآپهای منطقه منا تنها در سال ۲۰۲۱ بیش از ۲.۵ میلیارد دلار بودجه دریافت کردند. سه کشور شورای همکاری خلیجفارس وارد حوزه فینتک شدهاند و برخی از هابهای فینتک حوزه خلیجفارس، اکنون آنقدر بزرگ هستند که در نقشه جهانی فینتک قرار دارند.
بااینحال، چالش کشورهای حوزه خلیجفارس این است که چگونه با روند سریع گسترش فینتکها هماهنگ شوند تا اکوسیستم فینتک قویتر و پایدارتر شود. بهعنوان نمونه، در عربستان، فینتک سعودی در آوریل ۲۰۱۸ تأسیس و در عرض ۲۰ ماه، چارچوب یک محیط آزمایشگاهی نظارتی همراه با قوانین پرداخت و سیاستهای صدور مجوز ایجاد شد. در ژوئیه ۲۰۱۸، دو شرکت فینتک نیز اولین مجوزهای فعالیت را دریافت کردند.
از سویی دیگر، بازیگران فینتک در حوزه خلیجفارس به نقدینگی بیشتری نیاز دارند که شرایط مطلوب اقتصادی میتواند این نیاز را برآورده سازد. از طرف دیگر، از دیدگاه بازیگران اکوسیستم فینتک، یکی از بزرگترین چالشها در این اکوسیستم، کمبود استعدادها و نیروهای خبره است.
باید به این نکته هم توجه داشت که ضریب نفوذ تلفنهای هوشمند در این منطقه منا نسبتاً بالاست. به این معنی که بخش قابلتوجهی از جمعیت این منطقه میتوانند به خدمات فینتک دیجیتال، از جمله پرداختهای بدون کارت، دسترسی داشته باشند. بهعنوانمثال، تنها در امارات، پرداختهای غیرنقدی تا سال ۲۰۲۳ حدود ۷۳ درصد از کل تراکنشها را تشکیل داد. انتظار میرود که این منطقه بهرهبرداریهای لازم را از مزایای نفوذ تلفن همراه ببرد.
اکوسیستم فینتک صعودی
یکی از حوزههای فینتکی که در طی این چند سال در منطقه منا رشد چشمگیری داشته است، سیستمهای پرداخت فینتکی است. بهعنوانمثال، تا سال 2022 میلادی حدود ۳۰ فینتک حوزه پرداخت در عربستان سعودی فعالیت میکردند و انتظار میرود تعداد دستگاههای کارتخوان در عربستان سعودی تا سال ۲۰۲۵ تقریباً سه برابر شده و به ۱.۵ میلیون برسد. همهگیری کووید-۱۹ تنها یکی از عوامل رشد این بخش را تشکیل میدهد. همچنین، نرخ نفوذ تجارت الکترونیک در هر کاربر در عربستان سعودی در سال ۲۰۲۱ به ۶۰.۶ درصد رسید و انتظار میرود تا پایان سال ۲۰۲۴ به ۷۰.۹ درصد برسد. ارائه خدمات «اکنون بخرید، بعداً پرداخت کنید» به صورت آنلاین بهویژه در میان مشتریان جوانتر، محبوبیت زیادی یافته است. این روشهای پرداخت به مصرفکنندگان امکان میدهند تا خرید خاصی را به صورت اقساطی انجام دهند.
سه چالش اصلی بر سر راه توسعه اکوسیستم
بررسیها نشان میدهد که در صنعت بانکداری، سه عامل چارچوبهای نظارتی، جذب سرمایه و نیروی انسانی از چالشهای اصلی بر سر راه توسعه اکوسیستم هستند که شرکتها در این سه موضوع با یکدیگر رقابت میکنند. یک نکته دیگر هم که در بخش سرمایهگذاری وجود دارد، موضوع «فرصت خروج» است که اگر سرمایهگذار نتواند در زمان مشخص از سرمایهگذاری انجام شده خروج کند، باعث متوقفشدن رشد میشود.
دسترسی به سرمایه و نقدینگی
بازیگران اصلی در بازار سرمایه و نقدینگی، صندوقهای سرمایهگذاری دولتی هستند که وظیفه گستردهای برای سرمایهگذاری دارند؛ اما میتوانند در زمینه فینتک کار بیشتری انجام دهند. انواع مختلف دستههای فینتک در منطقه در حال محبوبیت هستند؛ اما در میان همه آنها، سیستمهای پرداخت بیشترین علاقه سرمایهگذاری را جذب میکنند، درحالیکه حوزههایی مانند فناوری نظارتی کمتر تأمین مالی میشوند. بررسیها نشان میدهد که تاکنون، دولتهای منطقه منابع اصلی تأمین مالی اکوسیستم بودهاند. انتظار میرود در آینده، بخش خصوصی با کمک به ایجاد بازارهای عمیقتر که مقیاس و توسعه را امکانپذیر و رشد پایدار را تضمین میکنند، نقش مهمتری را در این بخش ایفا کند.
فرصتهای خروج
اگر فرصت خروج بهدرستی ترسیم نشود میتواند فرصتهای نوآوری و رشد سرمایهگذاری خطرپذیر را محدود کند. در منطقه MENA، کشورهای پاکستان و ترکیه بیشترین تملک و ادغام در سطح بینالمللی و بین بازاری را داشتند. بااینحال، در نیمه اول سال 2021، تنها 21 فرایند خروج سرمایهگذار از سرمایهگذاری در استارتآپها اعلام شد. این روند نشاندهنده فرصتهای مناسب برای توسعه بیشتر بازار IPO است.
استعداد و نیروی انسانی خبره
یکی از چالشهای اصلی فینتک در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس یافتن افرادی با مهارتهای مناسب است. طبق یک نظرسنجی که PwC انجام داد 75 درصد از پاسخدهندگان کویتی، 60 درصد از پاسخدهندگان قطری، 58 درصد از پاسخدهندگان عربستان سعودی و 46 درصد از پاسخدهندگان امارات متحده عربی معتقد بودند که کشورشان دچار کمبود افرادی با مهارتهای تخصصی است.
تخمین زده میشود که در حال حاضر، تنها 6 درصد از نیروی کار در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در مشاغل مرتبط با فناوری مشغول هستند. Fintech Saudi گزارشی را منتشر کرده است که برخی از حوزههای خاص مرتبط با فینتک را که نیاز به توجه دارند، نشان داده است. بزرگترین نیازها، برای متخصصان فناوری است که میتوانند زیرساخت فینتک را ایجاد کنند. به عنوان مثال، منطقه منا به افراد متخصص در محاسبات ابری، رابطهای برنامهنویسی کاربردی و فناوریهای بلاکچین نیاز دارد. البته، پرورش استعدادهای داخلی بیش از کمک به بخش فینتک، به کل صنعت بانکداری کمک خواهد کرد. اندازه بازار آینده فینتک در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس عمدتاً به این بستگی دارد که منطقه تا چه اندازه میتواند بر مسائل نظارتی و عملیاتی غلبه کند.
همانطور که در بالا اشاره شد، دولتها نقش مهمی در رشد فناوری مالی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس ایفا کردهاند. با توسعه بازار، بازیگران بخش خصوصی نیز به طور فزایندهای درگیر شدهاند. اکنون دولت و کسبوکار باید کارهای بیشتری انجام دهند تا اطمینان حاصل کنند که فناوری مالی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قویتر و پایدارتر میشود و در سطح جهانی قابلرقابت است. اقدامات کلیدی شامل تلاش برای غلبه بر تکهتکهشدن بازار و دستیابی به مقیاس، تقویت بازارهای سرمایه و جذب استعدادهای بیشتر است.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه