مروری تحلیلی بر سخنان نوش‌آفرین مؤمن واقفی در نخستین موضع‌گیری‌های رسمی

معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در متن و حاشیه یازدهمین همایش بانکداری نوین و نظام‌های پرداخت علاوه بر سخنرانی رسمی خود، گفت‌و‌گوهایی نیز با اصحاب رسانه انجام داد. از آنجایی که این سخنرانی و گفت‌وگوها، نخستین اظهارات رسمی نوش‌آفرین مؤمن‌واقفی پس از نشستن بر صندلی معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی است، می‌توان مطالب بیان شده در آن‌ها را مواضع و رویکردهای او تلقی کرد و از خلال این مطالب هم به موانع و چالش‌هایی که او با آن‌ها دست به گریبان است، پی‌برد.

ایران فین‌تک با کنار هم قرار دادن سخنان مؤمن‌واقفی در گفت‌وگو با چند رسانه و همچنین سخنان او در افتتاحیه همایش بانکداری نوین تلاش کرده خلاصه‌ای مبتنی بر کلمات کلیدی معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی استخراج کند.

بررسی سخنان معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در مجموع نشان می‌دهد  او به چالش‌های موجود در تعامل بین فناوری‌های مالی نوین (فین‌تک) و چارچوب‌های نظارتی سنتی در سیستم بانکی ایران اذعان دارد. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، عدم تطابق سرعت بالای نوآوری در حوزه فین‌تک با کندی فرایندهای نظارتی است. این عدم همگامی، منجر به ایجاد شکافی عمیق بین نیازهای بازار و مقررات موجود شده است.

به نظر می‌رسد عوامل اصلی مؤثر بر این چالش را می‌توان در محورهای ذیل دسته‌بندی کرد:

فرهنگ سنتی در تنظیم مقررات: نهادهای نظارتی اغلب رویکردی محافظه‌کارانه و مبتنی بر قوانین سنتی دارند که با ماهیت پویا و نوآورانه فناوری‌های مالی همخوانی ندارد.

کمبود زیرساخت‌های نظارتی: فقدان زیرساخت‌های لازم برای نظارت بر فعالیت‌های فین‌تکی از جمله سیستم‌های نظارت بر بازارهای مالی و داده‌های بزرگ، یکی دیگر از چالش‌های مهم است.

عدم شفافیت مقررات: ابهام و پیچیدگی قوانین و مقررات موجود، باعث ایجاد سردرگمی برای بازیگران بازار و افزایش هزینه‌های انطباق می‌شود.

مقاومت در برابر تغییر: برخی از نهادهای سنتی ممکن است در مقابل تغییرات مقاومت کرده و از پذیرش فناوری‌های جدید خودداری کنند.

از بررسی سخنان معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی می‌توان اینگونه برداشت کرد که این چالش، پیامدهای مختلفی به دنبال دارد که در محورهای ذیل قابل دسته‌بندی است:

کاهش نوآوری: محیط نظارتی نامناسب می‌تواند مانع از رشد و توسعه نوآوری در حوزه فناوری‌های مالی شود.

کاهش رقابت: نبود رقابت سالم در بازار، به علت وجود موانع ورود برای شرکت‌های فین‌تکی، می‌تواند به زیان مصرف‌کنندگان تمام شود.

افزایش ریسک‌های سیستمیک: عدم نظارت کافی بر فعالیت‌های فین‌تکی می‌تواند ریسک‌های سیستمیک را افزایش داده و ثبات مالی را به خطر اندازد.

از نکات مطرح شده توسط مؤمن واقفی می‌توان این راه‌کارها را استنباط کرد:

انعطاف‌پذیری بیشتر در تنظیم مقررات: اتخاذ رویکردی مبتنی بر ریسک و استفاده از ابزارهایی مانند سندباکس‌ها برای آزمایش فناوری‌های جدید.

ایجاد اکوسیستم‌های نوآوری: حمایت از ایجاد اکوسیستم‌های نوآوری که در آن شرکت‌های فین‌تکی، نهادهای نظارتی و سایر بازیگران بتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند.

سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری: توسعه زیرساخت‌های فناوری لازم برای نظارت بر فعالیت‌های فین‌تکی، از جمله سیستم‌های نظارت بر بازارهای مالی و داده‌های بزرگ.

آموزش و ارتقای دانش: ارتقای سطح دانش و آگاهی کارکنان نهادهای نظارتی در مورد فناوری‌های مالی.

همکاری بین‌المللی: بهره‌گیری از تجربیات سایر کشورها در زمینه تنظیم مقررات فناوری‌های مالی.

در نهایت می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که با جمع‌بندی سخنان معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی برای ایجاد یک محیط رقابتی و پویا در حوزه فناوری‌های مالی، ضروری است تا تعامل مؤثری بین نهادهای نظارتی و بازیگران بازار برقرار شود. این تعامل باید بر اساس اصول شفافیت، انعطاف‌پذیری و همکاری متقابل استوار باشد.